W ramach Klubowej Kawiarenki, 6 kwietnia w warszawskiej Stacji Muranów spotkaliśmy się z Michałem Okońskim, dziennikarzem „Tygodnika Powszechnego”, redaktorem specjalnego wydania „Polska Żydowska”. Na moment przed 76 rocznicą wybuchu Powstania w getcie warszawskim, w miejscu, gdzie owo getto się znajdowało, spróbowaliśmy odpowiedzieć na pytanie: jak rozmawiać o wspólnej, choć niełatwej historii Polaków i polskich Żydów.

„Twoja trampolina jest żydowska”. To zdanie z ust kolegi miał usłyszeć syn Michała Okońskiego. Kolega, normalny chłopak z osiedla, częsty bywalec domu Okońskich, nazwał trampolinę żydowską. Czy był to wyraz antysemityzmu? Bynajmniej. Chłopcu chodziło po prostu o to, że trampolina jest jakby gorsza, czy po prostu oszukana.

Jak miałem wytłumaczyć chłopcu, że takie użycie słowa „żydowski” jest obraźliwe? – zapytał uczestników ostatniej warszawskiej Kawiarenki Michał.

Wiec rozmawialiśmy o języku. O tym, że wciąż trudno wypowiedzieć dwa proste słowa „polska żydowska”, o tym, że język wymaga wyboru – czy jestem Polakiem, czy Żydem? Zastanawialiśmy się nad tym, jak dziś – gdy poczyniono już wiele nad poznaniem wspólnej historii – mówić o Jedwabnem, Holokauście, Kielcach i Marcu 68’. Czy potrafimy bez negatywnych emocji mówić o trudnej przeszłości, czy naprawdę potrafimy rozróżnić, czym jest współwina, a czym współudział? O ile bohaterstwo Sprawiedliwych jest naszą dumą, a w jakim stopniu bestialstwo szmalcowników jest naszą hańbą?

W dyskusji wracaliśmy do klasycznych tekstów z dodatku takich jak esej Jana Błońskiego „Biedni Polacy patrzą na getto”, przemówienia Adama Michnika „O czym nie lubią pamiętać Polacy i Żydzi” czy wywiadu z Michałem Głowińskim „Lęk przed zamknięciem”. Wyszliśmy poprzez nie do osobistych doświadczeń i rodzinnych historii. Ważne, wciąż aktualne teksty z wyboru „Polska Żydowska” pobudziły nas do szukania własnego języka. Co dla każdego z nas oznacza „żydowski”, co w tym określeniu niesiemy dla siebie i innych. Być może po spotkaniu łatwiej nam będzie wyjaśnić, dlaczego trampolina nie może być żydowska.

comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.