Brexit to gorzej niż zbrodnia, to błąd – taką diagnozę stawia Ivan Rogers, autor książki „9 Lessons in Brexit”. Podczas spotkania z czytelnikami w londyńskiej księgarni przy Piccadilly, mówił o europejskiej ignorancji kolejnych brytyjskich premierów i politycznych scenariuszach na następne miesiące i lata.

Sir Ivan Rogers nie jest politykiem, a byłym członkiem korpusu brytyjskiej civil service. To właśnie jako etatowy pracownik służby cywilnej doradzał premierom Tony’emu Blairowi i Davidowi Cameronowi. Od 2013 roku do stycznia roku 2017 był stałym przedstawicielem Wielkiej Brytanii przy Unii Europejskiej. Kiedy, po referendum w sprawie brexitu, władzę objęła Theresa May, zamiast koherentnego planu rozwodu stawiając Unii absurdalne żądania, zrezygnował ze stanowiska.

Rogers jest niewątpliwie jednym z najlepiej w sprawach europejskich poinformowanych Brytyjczyków. Ktoś mógłby rzec, że nie jest to szczególne osiągnięcie, w końcu – jak on sam mówił podczas spotkania autorskiego – wielu brytyjskich polityków z dumą obnosi się ze swoją niewiedzą na temat UE. Dodajmy zatem do charakterystyki Rogersa jeszcze rzadszą cechę: o brexicie mówi w sposób racjonalny, bez partyjnego zacietrzewienia i stronniczości. Mimo że jest zdecydowanym zwolennikiem pozostania Wielkiej Brytanii w Unii, potrafi docenić wagę argumentów strony przeciwnej. Dostrzega także liczne błędy popełnione przez remainersów, zarówno w czasie kampanii przed referendum, jak i obecnie.

Przede wszystkim, wbrew nadziejom zwolenników UE, nie wierzy, aby możliwe było przeprowadzenie drugiego referendum. Co więcej, mentalny proces wychodzenia Zjednoczonego Królestwa z Unii rozpoczął się, jego zdaniem, już na początku lat 90. i mało możliwe wydaje się jego zatrzymanie, albo wyobrażenie sobie – po kilku czy kilkunastu latach – ponownej akcesji do Wspólnoty. Wielkim problemem jest nie tylko trwały eurosceptycyzm społeczeństwa brytyjskiego, lecz także okazywany w ostatnich dekadach przez każdego z premierów, począwszy od Johna Majora, zupełny brak zrozumienia mechanizmów funkcjonowania UE.

Zarówno w wypowiedziach podczas spotkania, jak i w książce, Rogers dezawuuje kolportowane przez brexitowców fantazje, jakoby Wielka Brytania mogła po opuszczeniu Unii mieć szanse na szybkie i korzystne podpisanie umów handlowych ze Wspólnotą. Wskazuje, że w negocjacjach Brytyjczycy zderzą się z solidarną postawą 27 państw. Dotyczyć to będzie zresztą nie tylko kwestii handlu. Na przykład w sprawie Gibraltaru państwa UE solidarne będą z Hiszpanią, tak jak dziś solidarne są z Irlandią w sprawie granicy z Ulsterem.

Na sugestię jednego z uczestników spotkania, który stwierdził, że jako Szwajcar widzi same pozytywy pozostawania poza UE, Rogers odparł, iż różnica w sytuacji Szwajcarii oraz Wielkiej Brytanii polega na tym, że ta pierwsza nigdy nie była w Unii. Problemem dla Brytyjczyków jest nie tylko to, że przez kilkadziesiąt lat byli częścią systemu prawnego UE, lecz także fakt, że negocjacje brexitowe nie mają precedensu. W historii było przecież dotąd tak, że państwa negocjowały umowy zmierzające do zacieśnienia współpracy politycznej i gospodarczej, zliberalizowania handlu, a nie do przywracania wcześniej istniejących barier w tym względzie. Proces ten będzie długi, a jego cena – bardzo wysoka. Nie tylko gospodarcza: ze szczególnym ubolewaniem mówił Rogers o dramatycznym obniżeniu międzynarodowego prestiżu brytyjskich instytucji państwowych, uchodzących wcześniej za wzorzec umiarkowania i rozsądku.

Spośród dziewięciu lekcji, o których pisze w swojej książce, najważniejsza – a zarazem chyba najtrudniejsza do odrobienia – jest ostatnia: „Rzeczywista uczciwość wobec opinii publicznej jest najlepszą – jedyną – polityką, jeśli mamy przetrwać brexit jako zdrowa demokracja, relatywnie zjednoczony kraj i mocna gospodarka”. Pytanie, czy politycy, którzy przez ostatnie miesiące i lata kłamali, twierdząc, że rozstanie z UE będzie szybkie i bezbolesne, a późniejsze negocjacje handlowe najłatwiejsze w historii, rozumieją jeszcze znaczenie słowa „uczciwość”.

Ivan Rogers, 9 Lessons in Brexit, Londyn 2019. Relacjonowane spotkanie odbyło się 19 lutego.

comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.