Stanisław Stomma – człowiek polsko-niemieckiego pojednania

Gościem spotkania w zielonogórskim Klubie „Tygodnika Powszechnego” we wtorek 16 października 2018 r. o godz. 17 będzie dr Wolfgang Pailer z Berlina – tłumacz, publicysta, przyjaciel Stanisława Stommy, autor książki „Na przekór fatalizmowi wrogości. Stanisław Stomma i stosunki polsko–niemieckie”.
dr Wolfgang Pailer przez 33 lata pracował w niemieckim MSZ, jako tłumacz oficjalnych delegacji niemieckich, w tym 15 lat w ambasadzie w Warszawie.
W 2005 r. prezydent RP odznaczył go Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Dr Wolfgang Pailer mówi: „Bez cudu, jakim było polsko-niemieckie pojednanie, na rzecz którego pracowało wielu ludzi – przede wszystkim Stomma, ale też Tadeusz Mazowiecki, Władysław Bartoszewski, Mieczysław Pszon – zabrakłoby podstawowego warunku zrastania się naszego kontynentu.(….) Kapitał zgromadzony przez lata dzięki pojednaniu i rosnącemu zaufaniu umożliwił Polakom i Niemcom już wkrótce po wejściu Polski do Unii wniesienie do tej organizacji wspólnych inicjatyw i nowych wartości. (…) Tacy ludzie jak Stanisław Stomma pracowali przez dziesięciolecia z pełnym poświęceniem na rzecz polsko-niemieckiego pojednania. Dzisiaj jest ono zagrożone. Zróbmy wszystko, aby jego dzieło nie przepadło.”

Spotkanie odbędzie się dzięki życzliwej pomocy Czesława Fiedorowicza przewodniczącego Euroregionu „Sprewa-Nysa-Bóbr”

Stanisław Stomma urodził się 18 stycznia 1908 roku w Szacunach koło Kiejdan na Wileńszczyźnie. W Krakowie wykładał prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, pracując w Katedrze Prawa Karnego UJ. Habilitację uzyskał w roku 1947. Z powodów politycznych został usunięty z tej uczelni w 1950 roku, a wniosek o nadanie mu tytułu profesora nie został nigdy uwzględniony. W 1956 roku powrócił na UJ, rok później został posłem na Sejm PRL.
Był współzałożycielem i pierwszym redaktorem naczelnym (1946 – 1953) miesięcznika „Znak”. Od 1946 roku był członkiem redakcji „Tygodnika Powszechnego”.
Jako współtwórca „Tygodnika Powszechnego”, kształtował tożsamość polskiego chrześcijaństwa w duchu katolicyzmu otwartego. Środowisko skupione wokół „Tygodnia Powszechnego” i miesięcznika „Znak”, w PRL-u wpływało na postawy części polskiej inteligencji, zwłaszcza katolickiej. Jako jeden z redaktorów „Tygodnika Powszechnego” odmówił zamieszczenia nekrologu Stalina, a w 1968 roku głośno protestował przeciw agresji władz wobec studentów Uniwersytetu Warszawskiego. Wraz z czterema innymi członkami Koła Poselskiego „Znak” złożył do prezydium Sejmu interpelację do premiera Józefa Cyrankiewicza w obronie represjonowanych.
Bronił spraw przegranych – potrzeb Kościoła, praw ludzi wierzących. Utrzymywał kontakty z polską emigracją polityczną, w tym nawet z rządem RP na uchodźstwie, z Jerzym Giedroycem, Janem Nowakiem-Jeziorańskim i Czesławem Miłoszem.
Stanisław Stomma uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu. Do Senatu Rzeczpospolitej Polskiej wszedł 4 czerwca 1989 roku jako kandydat Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”; jako Marszałek Senior przewodniczył inauguracyjnemu posiedzeniu Senatu. Wypowiedział wtedy między innymi pamiętne słowa: „My jako naród i państwo średniej wielkości zależni jesteśmy od faktów na które nie mamy żadnego wpływu: od gry supermocarstw i układów gospodarczych bardzo twardych a wiążących. Pomimo to niemała część losów jest w naszym ręku, zależy od nas. I koniec końców my jesteśmy budowniczymi polskiego jutra…”.
W 1964 r. został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, pięć lat później Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1988 r. otrzymał jako pierwszy Polak Wielki Federalny Krzyż Zasługi z rąk szefa MSZ Hansa-Dietricha Genschera.
W 1994 r. uhonorowany został za dzieło swojego życia najwyższym polskim odznaczeniem, Orderem Orła Białego. W tym samym roku odebrał wraz z Marion Gräfin Dönhoff Nagrodę Polsko-Niemiecką ufundowaną przez oba rządy.

Był jednym z inicjatorów i architektów polsko-niemieckiego pojednania. Kierował się głębokim przekonaniem, że pokój w Europie można zapewnić wyłącznie wtedy, kiedy uda się stworzyć dobre sąsiedztwo między Polakami i Niemcami. Jako pierwszy Polak został oficjalnie przyjęty przez prezydenta RFN.
Już pod koniec lat 50. zeszłego wieku doszło do pierwszych kontaktów Stommy z obywatelami byłej NRD z Aktion Sühnezeichen (Akcja Znak Pokuty), których zaangażowanie na rzecz pielęgnacji pamięci o obozach koncentracyjnych i utrzymania cmentarzy żydowskich w Polsce spotkało się z ogromnym uznaniem. Z biegiem lat działania te stały się podstawą intensywnych i owocnych kontaktów między polskim Znakiem i chrześcijanami ze wschodnich Niemiec.

Uznany za jednego z najwybitniejszych intelektualistów polskich XX wieku Stanisław Stomma był patronem opozycji w PRL i budowniczym demokracji III RP.

Wojciech Pięciak w „Tygodniku Powszechnym w 2005 r. napisał: „Wiek XX skończył się w miniony czwartek, 21 lipca 2005 r. Tego dnia zmarł w wieku 97 lat Stanisław Stomma: jeden z założycieli Tygodnika Powszechnego i Znaku, człowiek, który na długo przed rokiem 1989 przygotowywał intelektualnie polski zwrot na Zachód. Pojednanie z Niemcami, które budował, było częścią tego zwrotu. Antykomunista, był równocześnie w latach 1956-76 liderem jedynej legalnej opozycji w PRL. W jego biografii odbijają się jak w lustrze polskie dylematy tamtego stulecia.”
https://www.tygodnikpowszechny.pl/wybory-stanislawa-stommy-126131

Spotkanie odbędzie się w Piekarnii Cichej Kobiety, ul. Fabryczna 13. Wstęp wolny.
Serdecznie zapraszamy!

comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.