O elitach. Bez optymizmu

O samotności elity we współczesnej Polsce wobec braku arbitrów-autorytetów i innych cechach elity politycznej mówił 19 lutego na spotkaniu bielskiego Klubu „TP” prof. Rafał Matyja.

Prof. Rafał Matyja- historyk i politolog, autor historycznego już hasła budowy IV Rzeczpospolitej przedstawił  wyniki swoich badań nad elitami współczesnej Polski ostatniego 25-lecia. Choć nie są one optymistyczne, wykładowca szukał odpowiedzi na pytania o dzisiejszą funkcje i status elity politycznej.

Za najważniejsze spośród dostrzeżonych  w badaniach cech elit uznał ich upartyjnienie, starzenie się ( przeciętny  radny to mężczyzna 50+) centralizację ( dominacja Warszawy – w rządzie PiS 58%  członków ze stolicy) i rolę centrum partii politycznych ( koncentracja władzy). Ale są i inne, np. wyjątkowo niski odsetek członków partii wobec liczebności elektoratu, (w Polsce odsetek ten wynosi 1,5 procent, np. w Szwecji co piąty wyborca jest członkiem partii ).  Demokracja partyjna nie działa,a konsekwencją jest powszechne zjawisko klientelizmu.

Czy mamy szansę na powstanie alternatywnej elity politycznej skoro podziały istnieją na rożnych płaszczyznach,media przypisane są  konkretnym partiom, skoro  brak autorytetów, które mogłyby patrzeć na ręce władzy, a w sytuacja trudnych grać rolę arbitrów? To pytanie rozpoczęło dyskusję, w której podnoszono sprawę słabych mechanizmów selekcji elit  ( „legion asystentów” –  robią kariery niesamodzielne, nie mają własnego zdania), zmiany pokoleniowej, wykorzystania „szkoły demokracji” czyli samorządów, wreszcie roli Kościoła, jego elit intelektualnych i szkół wyższych. Dyskutanci mówili również o różnicach regionalnych, odziedziczonych niejako po okresie zaborów i o zmianie obyczaju klientylistycznego w nowych formacjach politycznych.

W opinii prof. Matyi elity mogłyby uratować swój etos poprzez wypełnienie swoich społecznych  funkcji, przede wszystkim scalania wspólnoty. Ważny jest w tym procesie scalania kapitał kulturowy i symboliczny, rozpoznawany przez język. Najważniejsza i nieunikniona jest zmiana pokoleniowa – to pierwsza odpowiedź gościa Klubu na pytanie: co dalej?

 

comments

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.