Posted on: 4 października 2012 Posted by: Alina Wóycicka Comments: 1

Pierwszą Eucharystię odprawił Pan Jezus w kontekście hebrajskiej uczty dziękczynnej za wybawienie Izraela z niewoli egipskiej i wejście do Ziemi Obiecanej. Jedzenie dla Izraelity miało większe znaczenie niż tylko „zaspokojenie głodu”. Wspólne spożywanie posiłku było znakiem głębokiej komunii między osobami, a ponadto w pełnym tego słowa znaczeniu było przyjęciem, odnowieniem, potwierdzeniem przymierza jakie Bóg zawarł z Izraelem na Synaju. Wejście do ziemi obiecanej i umożliwienie Izraelitom spożywania owoców tej ziemi, były znakami Przymierza oraz wierności Boga danej Izraelowi obietnicy. (tekst z Xw).

U Żydów uczta szabatu ma zawsze charakter liturgii domowej, której przewodniczył ojciec rodziny. Według najstarszych pisemnych przekazów uczta żydowska miała następujący przebieg:

Na stole stawiano kielich napełniony winem. Ojciec rodziny, zwracając wzrok ku kielichowi wypowiada nad nim błogosławieństwo (Kiddusz):

Błogosławiony jesteś Panie nasz Boże Królu wszechświata, który stwarzasz owoc winnego krzewu

Wszyscy obecni otrzymują nieco wina, każdy do swojego kielicha i wypijają, najpierw ojciec rodziny, później pozostali.

Następnie wypowiada błogosławieństwo nad chlebem (kiddusz).

Błogosławiony jesteś Panie nasz Boże, Królu wszechświata, który dobywasz chleb z ziemi

Łamie jeden z chlebów, bierze kawałek dla siebie i rozdziela resztę wśród pozostałych, co ma wystarczyć na całą ucztę. Po tych obrzędach rozpoczyna się wieczerza.

Po zakończeniu wieczerzy odmawia się jeden z psalmów dziękczynnych, następnie końcowe błogosławieństwo w którym dziękuje się Bogu za dar Przymierza, pokarmu i opiekę nad Izraelem.

Chociaż tekst ma późne pochodzenie to jednak opisuje zwyczaje żydowskie jakie były sprawowane od dawna, także w czasach, w których żył Jezus. Wiele z tych elementów odnajdujemy w Eucharystii sprawowanej przed wiekami i sprawowanej także dzisiaj.

Początkowo nie było ani obowiązujących formularzy, nie mówiąc o drukowanym mszale, ani ustalonego wspólnego sposobu odprawiania liturgii. Niemniej wskazany wyżej, wyniesiony z uczty żydowskiej „hebrajski trzon” zawsze obowiązywał. Świadczy o tym, pochodzący
z II w. opis Eucharystii św Justyna, którego fragmenty przytaczam:

„A w dniu zwanym Dnien Słońca zbieramy się wszyscy razem na jednym miejscu, czy to z miast, czy też ze wsi, i czyta się wtedy pamiętniki apostolskie albo pisma prorockie, tak długo, jak na to czas pozwala. Gdy zaś lektor skończy czytać, ten, który przewodniczy, upomina nas i zachęca do wprowadzenia w życie tych przepięknych pouczeń. Następnie powstajemy z miejsc i modlimy się, po czym(…), gdy przestajemy się modlić przynoszą chleb oraz wino i wodę, a ten, który przewodniczy zanosi modlitwy dziękczynne, ile tylko może, a lud odpowiada „Amen”. Wreszcie wszystkim obecnym rozdaje się i rozdziela to, co stalo się Eucharystią, nieobecnym zaś rozsyła się przez diakonów. Ci, którym dobrze się powodzi, dają ze swego co chcą, a wszystko co się zbierze składa się na ręce przewodniczącego. On przychodzi z pomocą wszystkim potrzebującym”.

Widzimy tu wspólne elementy z uczty żydowskiej , także wszystkie podstawowe elementy z naszej mszy świętej.

Od czasów apostolskich Kościołowi obca była zarówno liturgiczna dowolność jak i uniformizm. W tym, co istotne była jedność. Natomiast były różne formy wyrazu wiary.

Początkowo chrześcijaństwo rozwijało się na Wschodzie, gdzie utworzyło się pięć prężnych ośrodków wokół pięciu stolic biskupich: Jerozolima, Aleksandria, Antiochia, Konstantynopol, Rzym. Wokół każdego ośrodków kształtowano liturgię, która w swoim wyrazie nawiązywała do zwyczajów z miejscowej kultury. Ukształtowały się istniejące do dnia dzisiejszego obrządki (sposoby sprawowania liturgii): aleksandryjski (koptyjski i etiopski), antiocheński, zachodniosyryjski, bizantyński, ormiański i wschodniosyryjski. Ponadto znany był obrządek mediolański- (do dziś w diecezji mediolańskiej) oraz hiszpańsko-wizygocki sprawowany do dziś w jednej z kaplic w Toledo. Znany nam obrządek Rzymski ukształtował się w IV w. Pan Jezus sprawował liturgię w języku aramejskim. Do IV wieku powszechnym językiem liturgicznym była ogólnie znana greka. Natomiast, po roztoczeniu cesarskiego patronatu nad kościołem prze cesarza Konstantyna i zaniku greki, do powszechnego użytku weszła łacina, co dla niektórych chrześcijan było barbarzyństwem.

Opracowano na podstawie wykładów O prof. Blazy i książki ks. Macieja Zachary (liturgisty), Msza Święta-liturgiczne ABC Zachara M.,(2006) Wyd. ks. Marianów.

comments

1 people reacted on this

  1. Bardzo potrzebna wiedza. Niewiele wiemy o liturgii, o jej źródłach, a nawet o jej symbolice. Taka wiedza pozwala całkiem inaczej uczestniczyć w mszy św.

Leave a Comment