Karl Dedecius 1921-2016- w setną rocznicę urodzin

„Nichts geschieht ein zweites Mal,…”czyli: „Nic dwa razy się nie zdarza”
i …nie zdarzy się nam prawdopodobnie lepszy tłumacz literatury polskiej na język Goethego.
Zacytowany początek wiersza Wisławy Szymborskiej znamy wszyscy.
Na ogół niewiele wiemy o ludziach, którzy przekładają myśli poetów i pisarzy na języki obce, czyniąc je dostępnymi/zrozumiałymi i interesującymi w innych kręgach kulturowych. Sztuką przekładu na najwyższym poziomie jest tzw. przekład poetycki (Nachdichtung). Dowodem przykład tłumaczenia wiersza Wisławy Szymborskiej, gdzie z zachowaniem rytmu i melodii pozornie nieprzetłumaczalny utwór dzięki talentowi tłumacza, przenikając do świadomości czytelnika, otrzymuje
„drugie życie” równie piękne i bogate. Takie tłumaczenia wychodziły spod ręki Mistrza Karla Dedeciusa. Krytycy wystawiali za nie tłumaczowi najwyższe oceny.
Kim był dyrektor i założyciel Deutsches Polen Institut w Darmstadt (1980) urodzony w Łodzi, zmarły we Frankfurcie/Menem, autor 50 tomów literatury polskiej przetłumaczonych na język niemiecki?
Karol Dedecius urodził się w Łodzi.  Z pochodzenia był Niemcem. Mimo że w domu rozmawiał po niemiecku, maturę zdał w maju 1939 roku w polskim gimnazjum – w Łodzi. Był żołnierzem Wehrmachtu, a po wojnie pracownikiem firmy ubezpieczeniowej. Karl Dedecius początkowo traktował przekład z języka polskiego na niemiecki hobbistycznie. Jego pierwszym sukcesem na niemieckim rynku wydawniczym były aforyzmy Stanisława Jerzego Leca „Unfrisierte Gedanken”- „Myśli nieuczesane”. Z czasem zainteresowały Dedeciusa wiersze i większe utwory m.in. Adama Mickiewicza, Tadeusza Różewicza, Czesława Miłosza, Zbigniewa Herberta, Wisławy
Szymborskiej. Dedecius stał się niestrudzonym propagatorem polskiej literatury na obszarze niemieckojęzycznym. Szczególnie często publikowały je dwa znane niemieckie wydawnictwa: Suhrkamp i Reclam.
Mottem niestrudzonych działań Karla Dedeciusa była maksyma Martina Lutra: ”Gdybym nawet wiedział, że jutro świat przestanie istnieć, to jeszcze dziś zasadziłbym drzewko jabłoni”.
Będąc w 1974 roku na kursie języka niemieckiego otrzymałam na spotkaniu z Karolem Dedeciusem książkę: „Polnische Prosa des 20.Jahrhunderts-Ein Lesebuch” wydawnictwa Hanser z autografem autora. Książka ta pozostała dla mnie miłą pamiątką.
Jeszcze za życia w 2001 Karl Dedecius przekazał Collegium Polonicum w Słubicach swoje archiwum, a w nim zbiór korespondencji ze Zbigniewem Herbertem, Czesławem Miłoszem, Wisławą Szymborską i innymi polskimi i niemieckimi pisarzami. Za swoje osiągnięcia Karl Dedecius otrzymał szereg nagród i wyróżnień,
m.in. Pokojową Nagrodę Księgarzy (Friedenspreis des Deustchen Buchhandels) w 1990. Od Rządu RP w 1999 otrzymał Order Orła Białego, a w roku 2010 Niemiecką Nagrodę Narodową (Deutscher Natiolnalpreis). Był również posiadaczem doktoratów honoris causa kilkunastu wyższych polskich i niemieckich uczelni.
Mniemam, iż złota myśl Mikołaja Reja z Nagłowic w tłumaczeniu Karla Dedeciusa z dwujęzycznego tomu poezji wydanego przez znakomite i zasłużone Wydawnictwo Literackie w Krakowie okaże się łatwa do przełożenia na język polski: „Fremde sollen wissen, wie es der Pole mache, er ist keine Gans hat seine eigene Sprache”.

Barbara Krzeszewska-Zmyślony

Share on facebook
Facebook
Share on google
Google+
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest

0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Nadchodzące wydarzenia:
Brak nadchodzacych wydarzeń

Koorydnatorzy
Bożena Ostrowska - Koordynatorka
Konrad Stanglewicz - Zastępca Koordynatorki